Umowa przeniesienia własności nieruchomości u notariusza – Praga Południe (Grochów/Gocławek)
W Kancelarii Notarialnej Artura Bakuna przy ul. Chłopickiego 6B na warszawskiej Pradze-Południe (na granicy Grochowa i Gocławka) sporządzamy umowy przenoszące własność nieruchomości – przede wszystkim umowy sprzedaży, a także darowizny i zamiany. Każda taka umowa dla swojej ważności wymaga formy aktu notarialnego, dlatego całą transakcję przygotowujemy i finalizujemy w kancelarii.
Przeniesienie własności nieruchomości to czynność, w wyniku której prawo własności przechodzi z dotychczasowego właściciela na nabywcę. Najczęściej następuje w drodze sprzedaży, ale też darowizny, zamiany czy zniesienia współwłasności.
Czym jest przeniesienie własności nieruchomości
Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości (np. sprzedaży) co do zasady od razu przenosi własność na nabywcę – ma tzw. podwójny skutek zobowiązująco-rozporządzający (art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego). Co do zasady własność przechodzi z chwilą zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, niezależnie od późniejszego wydania nieruchomości czy ujawnienia nabywcy w księdze wieczystej.
Umowa taka musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego – bez zachowania tej formy jest nieważna (art. 158 KC). Nie można też przenieść własności nieruchomości pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu; jeśli umowa zobowiązująca zawiera warunek, do przeniesienia własności potrzebna jest dodatkowa umowa (art. 157 KC) – tak dzieje się np. przy prawie pierwokupu.
Formy przeniesienia własności: sprzedaż, darowizna, zamiana
- Sprzedaż – najczęstsza forma; nabywca płaci cenę, a własność przechodzi na podstawie aktu notarialnego.
- Darowizna – nieodpłatne przeniesienie własności, np. w rodzinie (zob. umowa darowizny nieruchomości).
- Zamiana – każda ze stron przenosi własność swojej nieruchomości w zamian za drugą.
- Zniesienie współwłasności / dział spadku – uporządkowanie własności wspólnej (zniesienie współwłasności, dział spadku).
Umowa przedwstępna a umowa przyrzeczona
Przy sprzedaży strony często najpierw zawierają umowę przedwstępną, w której zobowiązują się do zawarcia w przyszłości umowy właściwej (przyrzeczonej). Umowę przedwstępną można zawrzeć w zwykłej formie pisemnej, jednak zawarcie jej w formie aktu notarialnego daje silniejszą ochronę: pozwala sądownie dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej, a nie tylko odszkodowania (art. 389–390 KC). Zadatek lub zaliczkę oraz termin zawarcia umowy końcowej ustala się w treści umowy.
Jak przebiega transakcja u notariusza
- Kontakt i przesłanie dokumentów – weryfikujemy stan prawny nieruchomości (księga wieczysta, podstawa nabycia, obciążenia).
- Ustalenie warunków – cena, termin i sposób zapłaty, termin wydania nieruchomości, ewentualny depozyt notarialny.
- Przygotowanie projektu aktu i omówienie go ze stronami.
- Podpisanie aktu notarialnego przez strony w kancelarii.
- Czynności po akcie – składamy wniosek do księgi wieczystej o ujawnienie nowego właściciela oraz rozliczamy należne podatki i opłaty.
Jakie dokumenty są potrzebne
Zakres zależy od rodzaju nieruchomości. Najczęściej potrzebne są:
- dane osobowe stron (dowody osobiste),
- numer księgi wieczystej oraz podstawa nabycia (akt zakupu, darowizny, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, akt poświadczenia dziedziczenia),
- zaświadczenia – w zależności od nieruchomości i sposobu jej nabycia, np. z urzędu skarbowego dotyczące podatku od spadków i darowizn (gdy nieruchomość nabyto w spadku lub darowiźnie), o osobach zameldowanych, o położeniu w obszarze rewitalizacji, a przy działce – wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy oraz zaświadczenie o przeznaczeniu w planie miejscowym,
- przy spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu – zaświadczenie ze spółdzielni,
- przy kredycie – umowa/zaświadczenie z banku, a przy sprzedaży nieruchomości obciążonej hipoteką – zaświadczenie o saldzie i zgoda na wykreślenie.
Dokumenty można przesłać do kancelarii przed transakcją – wskażemy, czego jeszcze potrzeba.
Koszty i podatki
Na koszt składa się taksa notarialna, której maksymalną wysokość określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 czerwca 2004 r.; jej wysokość ustala się z uwzględnieniem wartości przedmiotu czynności. Do taksy dolicza się 23% VAT oraz koszt wypisów aktu.
Przy sprzedaży na rynku wtórnym nabywca co do zasady płaci podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% wartości rynkowej nieruchomości; podatek ten, jeśli jest należny, pobiera notariusz jako płatnik. Ustawa przewiduje jednak zwolnienia – m.in. przy zakupie pierwszego mieszkania lub domu przez osobę, której wcześniej nie przysługiwało takie prawo ani udział w nim, z wyjątkiem udziału nieprzekraczającego 50% nabytego w drodze dziedziczenia (art. 9 pkt 17 ustawy o PCC). Sprzedaż nieruchomości, która podlega opodatkowaniu VAT, co do zasady nie podlega PCC na zasadach określonych w art. 2 pkt 4 ustawy o PCC. Skutki podatkowe darowizny reguluje odrębnie ustawa o podatku od spadków i darowizn, w której osoby najbliższe to jest: małżonek, zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie), pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha, są zwolnieni od podatku od spadków i darowizn (art. 4a ustawy o SID).
Ponadto w zależności od przedmiotu umowy mogą dojść koszty: opłat sądowych, odpisów ksiąg wieczystych, opłaty za wniosek wieczystoksięgowy czy opłaty za umieszczenie wypisu w Centralnym Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych.
Po wycenę konkretnej transakcji zapraszamy do kontaktu z kancelarią.
Przeniesienie własności nieruchomości – Warszawa, Praga-Południe (Grochów/Gocławek)
Kancelaria mieści się przy ul. Chłopickiego 6B na Grochowie (Praga-Południe), w pobliżu Ronda Wiatraczna i placu Szembeka. Umowy sprzedaży i przeniesienia własności nieruchomości sporządzamy dla mieszkańców Grochowa, Gocławia, Kamionka, Saskiej Kępy i pozostałych części Warszawy. Aby umówić termin, zapraszamy do kontaktu.
Podstawa prawna
- art. 155 § 1 KC – przeniesienie własności na podstawie umowy zobowiązującej (skutek zobowiązująco-rozporządzający),
- art. 157 KC – niedopuszczalność przeniesienia własności nieruchomości pod warunkiem lub z terminem,
- art. 158 KC – wymóg formy aktu notarialnego,
- art. 389–390 KC – umowa przedwstępna i skutki jej zawarcia w formie aktu notarialnego,
- art. 92 § 4 ustawy z 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie – wniosek wieczystoksięgowy składany przez notariusza,
- rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 czerwca 2004 r. – maksymalne stawki taksy notarialnej,
- ustawa z dnia 9 września 2000 r. o PCC – opodatkowanie sprzedaży nieruchomości (stawka 2%, podatnikiem nabywca – art. 4 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a), a także wyłączenia i zwolnienia (m.in. art. 2 pkt 4 – czynności objęte VAT; art. 9 pkt 17 – pierwsze mieszkanie/dom),
- ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o SID – zwolnienie od podatku (art. 4, art. 4a i 4b), wyłączenia przedmiotowe z opodatkowania (art. 3) oraz ulga mieszkaniowa (art. 16).
Najczęstsze pytania
Jakie dokumenty są potrzebne u notariusza przy sprzedaży mieszkania?
Podstawą jest numer księgi wieczystej oraz dokument, na podstawie którego sprzedający nabył mieszkanie (akt zakupu, darowizny, dziedziczenie). Zwykle potrzebne są też zaświadczenia: o zameldowaniu, o braku zaległości w opłatach, a przy spółdzielczym prawie – zaświadczenie ze spółdzielni. Dokładny zestaw ustalamy indywidualnie po sprawdzeniu księgi wieczystej.
Najpierw pieniądze czy akt notarialny?
Własność przechodzi z chwilą podpisania aktu notarialnego, dlatego zapłata i sposób jej zabezpieczenia są uzgadniane w akcie. W praktyce stosuje się m.in. płatność przelewem po podpisaniu, potwierdzenie wcześniejszego przelewu albo depozyt notarialny, z którego środki są wydawane sprzedającemu po spełnieniu ustalonych warunków.
Czy umowę sprzedaży nieruchomości można zawrzeć bez notariusza?
Nie. Umowa przenosząca własność nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego, a jej brak powoduje nieważność umowy (art. 158 KC). Zwykła umowa pisemna nie przeniesie własności nieruchomości.
Kto płaci podatek i taksę przy sprzedaży?
Przy sprzedaży na rynku wtórnym podatek PCC – jeśli jest należny – obciąża kupującego i pobiera go notariusz. Standardowa stawka wynosi 2%, jednak ustawa przewiduje zwolnienia (m.in. przy zakupie pierwszego mieszkania lub domu). O podziale pozostałych kosztów (taksa, wypisy) decydują strony – zwykle ponosi je kupujący, o ile nie ustalą inaczej.
Czy umowa przedwstępna musi być u notariusza?
Nie musi, ale jej zawarcie w formie aktu notarialnego jest korzystniejsze: pozwala sądownie dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej. Umowa przedwstępna zawarta bez tej formy co do zasady nie pozwala skutecznie żądać przed sądem zawarcia umowy przyrzeczonej; może natomiast stanowić podstawę roszczenia odszkodowawczego (art. 390 § 1 KC).