W Kancelarii Notarialnej Artura Bakuna przy ul. Chłopickiego 6B na warszawskiej Pradze-Południe (na granicy Grochowa i Gocławka) przeprowadzamy umowny podział majątku wspólnego w formie aktu notarialnego. Gdy małżonkowie (lub byli małżonkowie) są zgodni co do tego, co i komu przypada, podział u notariusza pozwala zakończyć sprawę bez postępowania sądowego – zwykle podczas jednej wizyty po skompletowaniu dokumentów.
Podział jest możliwy po ustaniu wspólności majątkowej, czyli po rozwodzie, po ustanowieniu rozdzielności majątkowej (np. w drodze małżeńskiej umowy majątkowej – art. 47 KRiO) albo po śmierci małżonka. Do podziału majątku wspólnego stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku (art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), a czynność sporządzamy w formie aktu notarialnego zgodnie z ustawą z 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie.
O drodze decyduje zgoda stron. Umowny podział majątku sporządzimy, gdy obie strony są zgodne co do składu majątku i sposobu jego podziału. Jeśli istnieje spór – co należy do majątku wspólnego, jak go wycenić albo komu ma przypaść dana rzecz – sprawę rozstrzyga sąd.
| Podział u notariusza | Podział w sądzie | |
|---|---|---|
| Warunek | Zgoda obu stron | Spór między stronami |
| Forma | Akt notarialny | Postanowienie sądu |
| Czas | Jedna umówiona czynność po przygotowaniu dokumentów | Zależny od stopnia skomplikowania sprawy i ewentualnego sporu |
| Nierówny sposób podziału / spłata | Możliwe za zgodą stron | Na wniosek, w postępowaniu |
Gdy w skład dzielonego majątku wchodzi nieruchomość lub spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, umowny podział wymaga formy aktu notarialnego (dla nieruchomości: art. 1037 § 2 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 46 KRiO). Szczególne wymogi co do formy mogą również wynikać z rodzaju innych składników majątku – np. przy przedsiębiorstwie art. 1037 § 3 KC przewiduje co do zasady formę pisemną z podpisami notarialnie poświadczonymi, a akt notarialny jest konieczny, gdy w skład przedsiębiorstwa wchodzi nieruchomość.
Majątku rzadko da się podzielić „na pół” fizycznie. Najczęściej jedna osoba przejmuje np. mieszkanie, a druga otrzymuje spłatę odpowiadającą wartości swojego udziału – jednorazowo albo w ratach, zgodnie z ustaleniami zapisanymi w akcie.
Udziały małżonków w majątku wspólnym są co do zasady równe (art. 43 § 1 KRiO). Strony mogą jednak zgodnie ustalić sposób podziału, w którym wartość składników przypadających każdej z nich nie jest równa – z odpowiednimi spłatami lub bez nich. To co innego niż ustalenie nierównych udziałów w rozumieniu art. 43 § 2 KRiO, którego można żądać w postępowaniu sądowym i które wymaga wykazania ważnych powodów oraz uwzględnienia stopnia, w jakim każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego.
Jeśli mieszkanie jest obciążone kredytem hipotecznym, sam akt podziału nie zwalnia automatycznie drugiej osoby ze zobowiązania wobec banku – nadal odpowiadają obie osoby, które podpisały umowę kredytu. Aby jedna strona przejęła kredyt w całości, potrzebna jest zgoda banku. Warto uzgodnić ją przed wizytą, tak aby zapisy aktu były z nią spójne.
Śmierć małżonka również kończy wspólność majątkową, a udział zmarłego w majątku wchodzi do spadku. Sprawa łączy wtedy podział majątku wspólnego z działem spadku po zmarłym. Konieczne jest wcześniejsze lub równoczesne ustalenie praw do spadku – na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia albo prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Gdy spadkobiercy są zgodni, całość przeprowadzimy u notariusza – w powiązaniu z poświadczeniem dziedziczenia i działem spadku.
Zakres zależy od składu majątku. Najczęściej potrzebne są:
Dokumenty można przesłać do kancelarii przed wizytą – zweryfikujemy je z wyprzedzeniem.
Na koszt składa się przede wszystkim taksa notarialna, której maksymalną wysokość określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Zależy ona od wartości dzielonego majątku. Do taksy dolicza się 23% VAT oraz koszt wypisów aktu. Umowny podział majątku wspólnego małżonków co do zasady nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych ani podatkowi od spadków i darowizn, ponieważ nie został wymieniony w zamkniętym katalogu czynności opodatkowanych z art. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz z art. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Skutki podatkowe dodatkowych czynności objętych aktem wymagają jednak odrębnej oceny.
Ponadto w zależności od przedmiotu dzielonego majątku mogą dojść koszty: opłat sądowych, odpisów ksiąg wieczystych, opłaty za wniosek wieczystoksięgowy czy opłaty za umieszczenie wypisu w Centralnym Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych.
Dokładny koszt zależy od wartości i składu majątku. Po wycenę konkretnej sprawy zapraszamy do kontaktu z kancelarią.
Kancelaria mieści się przy ul. Chłopickiego 6B na Grochowie (Praga-Południe), w pobliżu Ronda Wiatraczna i placu Szembeka. Sprawy podziału majątku prowadzimy dla mieszkańców Grochowa, Gocławia, Kamionka, Saskiej Kępy i pozostałych części Warszawy. Aby umówić spotkanie i ustalić szczegóły, zapraszamy do kontaktu.
Podział u notariusza jest możliwy tylko wtedy, gdy obie strony są zgodne co do składu majątku i sposobu jego podziału. Jeśli między stronami istnieje spór, podziału dokonuje sąd.
Roszczenie o podział majątku wspólnego nie przedawnia się – można go dokonać zarówno tuż po rozwodzie, jak i wiele lat później. Warto jednak nie zwlekać, ponieważ z czasem trudniej ustalić skład i wartość majątku.
Umowny podział majątku w formie aktu notarialnego jest wiążący. Podważenie go jest możliwe wyjątkowo – na zasadach ogólnych prawa cywilnego, np. w razie wady oświadczenia woli (błąd, groźba).
Podział majątku wspólnego małżonków co do zasady nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Skutki podatkowe mogą się różnić w zależności od sytuacji, dlatego szczegóły warto omówić z notariuszem.
Rozdzielność majątkowa (intercyza) na przyszłość znosi wspólność majątkową. Podział majątku dotyczy natomiast tego, co zostało zgromadzone we wspólności wcześniej.
